Kaplica przy drodze
Zanim stanęły kamienne mury, na wzgórzu Laskowiec istniała drewniana kaplica. Oficjalny portal turystyczny Żarek wskazuje jej wzmianki z lat 1595, 1748 i 1763. Stała przy ważnym trakcie prowadzącym z Krakowa do Częstochowy.
To zmienia sposób patrzenia na pustą dziś przestrzeń. Nie był to odcięty od świata zakątek, lecz miejsce mijane przez podróżnych. Modlitwa, handel i droga spotykały się tutaj długo przed powstaniem widocznej dziś ruiny.
MIEJSCE W PRAWDZIWYM KADRZE
Powiększ ↗Miasto, które miała zabrać zaraza
Regionalny portal Śląskie.travel przytacza tradycję, według której w XVII wieku Żarki zmieniły położenie w następstwie zarazy. Miejscowe opracowanie ostrożniej nazywa dawną osadę podaniem. Nie dysponujemy na tej podstawie planem miasta ani listą jego mieszkańców.
Dlatego historia starego położenia Żarek pozostaje opowieścią z pogranicza pamięci i ustaleń. Zaraza mogła stać się prostym wyjaśnieniem trudniejszego procesu. Na stronie nie zamieniamy tradycji w pewnik, ale też jej nie pomijamy — przez stulecia wpływała na sposób odczytywania wzgórza.
Kamień zamiast drewna
Przed 1782 rokiem na miejscu kaplicy wzniesiono niewielki kościół z łamanego wapienia. Była to jednonawowa budowla z wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Jej rozmiar dobrze odpowiadał miejscu przy drodze, a nie wielkiej miejskiej świątyni.
Nie znamy z wykorzystanych źródeł dnia konsekracji, nazwisk wszystkich budowniczych ani dokładnego powodu, dla którego przestano jej używać. Wiemy natomiast, że już od połowy XIX wieku kościół opisywano jako ruinę.
ZATRZYMANE W KADRZE
Powiększ ↗Ruina, której nie odbudowano
Pozostałości zostały zakonserwowane i udostępnione jako trwała ruina. Nie przywrócono dachu ani liturgicznego wnętrza. Ocalono czytelny zarys budynku i ślady kolejnych warstw historii wzgórza.
Najciekawsze jest to, czego ruina nie rozstrzyga. Mury potwierdzają XVIII-wieczny kościół; dokumenty — wcześniejszą kaplicę. Dawne miasto i nagłe odejście mieszkańców pozostają częścią podania. Cisza między ścianami nie daje jednej odpowiedzi.